Πολλές φορές σκέφτομαι "τι κάθεσαι να μπλέξεις;” και άλλες φορές σκέφτομαι "ρε ’σύ, αν δεν γράψεις αυτό, τι στο καλό δουλειά κάνεις;”. Και για αυτό άνοιξα αυθόρμητα το λάπτοπ μου, σχεδόν όπως καταγράφεις τις σκέψεις σου σαν έκθεση ιδεών.
Έβλεπα τη Ματίνα Παγώνη το πρωί να τα βάζει στον αέρα του MEGA, στην "Κοινωνία Ώρα MEGA”, με το ίδιο το MEGA. Και μετά την είδα στον Λιάγκα στο "Πρωινό” του ΑΝΤ1 να το συνεχίζει, φυσικά με τις ευλογίες του ίδιου του παρουσιαστή. Που δεν κωλώνει πουθενά πια και δεν έχει καμία διάθεση να κάνει πατ πατ στην πλατούλα κανενός, ανοίγοντας ένα θέμα - ή μάλλον καλύτερα αφήνοντας την καλεσμένη του να ανοίξει ξεκάθαρα ένα θέμα - για την απέναντι του εκπομπή.
Και πάλι ο γνωστός μας ελέφαντας στο δωμάτιο, οι μεγαλοστομίες του "Χαμογέλα και πάλι”. Με την υπογραφή του Νίκου Συρίγου.
Τι εχει προηγηθεί
Για την ιστορία: Η Ματίνα Παγώνη πριν λίγες εβδομάδες βγαίνει στον αέρα της Χρηστίδου και καλείται σχεδόν να απολογηθεί για την πεποίθηση της πως κάποιο μηχάνημα στο ιατρείο της Μαρίας Καρυστιανού δεν έχει δηλωθεί στον Ιατρικό Σύλλογο. Η συζήτηση κλείνει με τη Ματίνα Παγώνη να λέει "να δούμε την εισήγηση που θα γίνει από την επιτροπή;”. Κλείνει η γραμμή και έπειτα ο Νίκος Συρίγος κάνει ένα σόλο που λέει αυτολεξεί: "Επειδή μπήκε η Μαρία Καρυστιανού στην πολιτική νιώθω ότι έχουμε ξεχάσει ή προσπαθούν κάποιοι να μας κάνουν να ξεχάσουμε ότι μιλάμε για μια μάνα το παιδί της οποίας δολοφονήθηκε στο τρένο των Τεμπών. Προσέξτε γιατί το λέω αυτό. Γιατί αυτό δείχνει πόσο αδίστακτο είναι το σύστημα απέναντι στους γονείς των Τεμπών και τη Μαρία Καρυστιανού. Δηλαδή επειδή μπήκε στο πολιτικό παιχνίδι, και αυτό είναι που μας ενδιαφέρει Σίσσυ μου, η καρέκλα μας και η κυβερνησάρα μας, τη χτυπάμε σε όλα τα επίπεδα και με όλους τους τρόπους. Αυτό εγώ σαν άνθρωπος που ζει σε αυτή τη χώρα και σαν πατέρας δεν μπορώ να το ανεχτώ. Ας συνεχίσουν να κάνουν αυτοί όλοι τη δουλειά τους - και τα σκυλιά που γαβγίζουν και τα τσιράκια τους. Αλλά και εμείς θα κάνουμε τη δουλειά μας από εδώ να λέμε αυτό που έχουμε στο μυαλό μας και στη ψυχή μας για μία μάνα της οποίας το παιδί δολοφονήθηκε στα Τέμπη”.
Πίσω στο σήμερα, η Ματίνα Παγώνη και η κάθε Ματίνα Παγώνη θεωρεί πως έχει δίκιο και αδίκως δέχθηκε τα πυρά του Συρίγου. Με τη σειρά του, το "Χαμογέλα και πάλι” έβαλε το απόσπασμα από τη συγκεκριμένη εκπομπή και είπε πως είναι ηθικό το κίνητρο τους και δεν έχουν κανένα λόγο να ζητήσουν συγγνώμη από κανέναν. Έτσι ήθελαν έτσι έκαναν. Πάει και τελείωσε. Και είναι δικαίωμα τους εδώ που τα λέμε.
Η συγκεκριμένη εκπομπή εδώ και χρόνια έχει δείξει τις διαθέσεις της. Δεν θα πέσω από τα σύννεφα ούτε τώρα. Αφήνουμε πίσω πια το ότι έχει έναν ανακόλουθο τίτλο με το περιεχόμενο της, αφήνουμε πίσω πως μπροστά στη μεγάλη ευκαιρία της καθημερινής επιτυχίας μπορεί η κατά τα άλλα άψογη στη δουλειά της Σίσσυ Χρηστίδου να αδικεί τον εαυτό της. Εγώ όμως βλέποντας αυτή την εκπομπή νιώθω πως στεναχωριέμαι.
Ποτέ μου δεν κατάλαβα πότε και πώς μια εκπομπή όπως το πρωινό πρόγραμμα του MEGA έφτασε όμως να έχει τόσο πολιτικό/κοινωνικό πρόσημο.
Δεν έχω καμία απαίτηση από μια ψυχαγωγική εκπομπή να είναι απολιτίκ. Ίσα ίσα. Θεωρώ πως η τηλεόραση οφείλει να έχει άποψη, να παίρνει θέση, να μην κρύβεται πίσω από την ασφάλεια μιας υποτιθέμενης ουδετερότητας που συχνά δεν είναι τίποτα περισσότερο από φόβος μην τυχόν και δυσαρεστήσουμε κάποιον. Αλλά υπάρχει μια τεράστια απόσταση ανάμεσα στο να έχεις άποψη και στο να θεωρείς πως η δική σου άποψη αποτελεί το μοναδικό ηθικά αποδεκτό ενδεχόμενο.
Και αυτή την απόσταση, φοβάμαι, την έχουμε χάσει.
Δεν ξέρω πότε ακριβώς αποφασίσαμε πως όποιος διαφωνεί μαζί μας δεν κάνει απλώς λάθος, αλλά είναι και ύποπτος. Πως πίσω από μια διαφορετική τοποθέτηση πρέπει υποχρεωτικά να κρύβεται ένα συμφέρον, μια πολιτική σκοπιμότητα, κάποια κυβερνητική εντολή ή ένας αόρατος μηχανισμός που κινεί τα νήματα. Και δεν ξέρω πότε θεωρήσαμε φυσιολογικό να αποκαλούμε ανθρώπους "σκυλιά" και "τσιράκια" στον τηλεοπτικό αέρα, επειδή εκφράζουν μια θέση που δεν μας αρέσει.
Γιατί εδώ βρίσκεται για μένα το πρόβλημα. Όχι στην υπεράσπιση της Μαρίας Καρυστιανού. Ούτε στην κριτική προς τη Ματίνα Παγώνη. Αλλά στην ευκολία με την οποία η διαφωνία μετατρέπεται σε ηθική απαξίωση του συνομιλητή. Και, ακόμα περισσότερο, στην πεποίθηση πως όταν θεωρείς ότι υπηρετείς έναν δίκαιο σκοπό, αποκτάς αυτομάτως το δικαίωμα να χρησιμοποιείς οποιοδήποτε μέσο.
Η δημοσιογραφία δεν είναι διαγωνισμος ηθικης ανωτεροτητας
Η Μαρία Καρυστιανού είναι μια μητέρα που έχασε το παιδί της σε μια τραγωδία που σημάδεψε την ελληνική κοινωνία. Αυτό είναι ένα γεγονός που δεν επιδέχεται αμφισβήτηση και μια ανθρώπινη συνθήκη που απαιτεί σεβασμό. Αν όμως ένα πρόσωπο επιλέγει να παρέμβει στον δημόσιο πολιτικό διάλογο, οι θέσεις και οι δημόσιες ενέργειές του μπορούν να ελέγχονται και να κρίνονται. Όπως όλων. Και αυτό δεν ακυρώνει ούτε στο ελάχιστο την προσωπική του τραγωδία.
Αντίστοιχα, μια δημόσια τοποθέτηση για ένα ιατρικό ή διοικητικό ζήτημα πρέπει να εξετάζεται με στοιχεία. Μπορεί η Ματίνα Παγώνη να έχει δίκιο. Μπορεί να έχει άδικο. Μπορεί να έχει διατυπώσει έναν ισχυρισμό που χρειάζεται διευκρινίσεις ή τεκμηρίωση. Αυτή δεν είναι, άλλωστε, η δουλειά μιας δημοσιογραφικής εκπομπής; Να αναζητήσει τα στοιχεία, να υποβάλει ερωτήσεις, να ζητήσει απαντήσεις και να αφήσει τον τηλεθεατή να σχηματίσει τη δική του κρίση;
Αντί γι' αυτό, πολλές φορές παρακολουθούμε μια διαδικασία στην οποία το συμπέρασμα έχει προηγηθεί της έρευνας. Ο καλός και ο κακός έχουν ήδη επιλεγεί. Το ηθικό πλεονέκτημα έχει ήδη απονεμηθεί. Και όποιος επιχειρήσει να μετακινήσει έστω και λίγο τη συζήτηση από το προκαθορισμένο πλαίσιο κινδυνεύει να βρεθεί απέναντι σε ένα τηλεοπτικό κατηγορητήριο.
Δεν είναι αυτή η τηλεόραση που θα ήθελα να βλέπω. Και, κυρίως, δεν είναι αυτή η δημοσιογραφία που θα ήθελα να υπηρετώ.
Ο Νίκος Συρίγος έχει κάθε δικαίωμα να εκφράζει την πολιτική και κοινωνική του θέση. Όπως έχει κάθε δικαίωμα η Σίσσυ Χρηστίδου να επιλέγει τους συνεργάτες της, τη θεματολογία της και το ύφος της εκπομπής της. Δεν συζητάμε αν επιτρέπεται να τα λένε. Προφανώς και επιτρέπεται. Συζητάμε αν όσα λένε αντέχουν στην κριτική. Και αν οι ίδιοι μπορούν να δεχτούν την κριτική με την ίδια ευκολία με την οποία την ασκούν.
Γιατί δεν γίνεται να διεκδικείς τον ρόλο του δημόσιου ελεγκτή και την ίδια στιγμή να αντιμετωπίζεις κάθε αντίλογο ως επίθεση εναντίον σου. Δεν γίνεται να απαιτείς λογοδοσία από τους πάντες και να θεωρείς πως εσύ δεν οφείλεις καμία εξήγηση για τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιείς το δημόσιο βήμα σου.
Και δεν γίνεται να επικαλείσαι διαρκώς την ευαισθησία, την ενσυναίσθηση και την ανθρωπιά, αλλά να τις αναστέλλεις όταν απέναντί σου βρίσκεται κάποιος με τον οποίο διαφωνείς.
Η ενσυναίσθηση που λειτουργεί επιλεκτικά δεν είναι ενσυναίσθηση. Είναι προτίμηση.
Εδώ, λοιπόν, επιστρέφω στη Σίσσυ Χρηστίδου. Όχι επειδή θεωρώ ότι είναι υπεύθυνη για κάθε λέξη που εκστομίζεται από τους συνεργάτες της, αλλά επειδή είναι η παρουσιάστρια μιας εκπομπής που φέρει τη δική της τηλεοπτική ταυτότητα. Και επειδή πιστεύω ότι διαθέτει την εμπειρία, την ευφυΐα και την επαγγελματική επάρκεια να αντιληφθεί τη διαφορά ανάμεσα σε μια εκπομπή με άποψη και σε μια εκπομπή που κινδυνεύει να εγκλωβιστεί στην ίδια της τη βεβαιότητα.
Δεν χρειάζεται να συμφωνώ μαζί της για να αναγνωρίζω την αξία της. Ούτε χρειάζεται να αμφισβητήσω την επαγγελματική της διαδρομή για να πω ότι διαφωνώ με την κατεύθυνση που βλέπω να παίρνει το τηλεοπτικό της προϊόν. Μα σαν πολλοί επικριτές δεν μαζεύτηκαν απέναντι στο "Χαμογέλα και πάλι"; Μήπως ενώ οι προθέσεις είναι καλές, το αποτέλεσμα κάπου χάνει την ουσία του;
Δεν είναι γενναιοτητα να συμφωνουν ολοι μαζί σου
Το πραγματικά δύσκολο στην τηλεόραση δεν είναι να εκφωνήσεις μια αιχμηρή άποψη. Είναι να αντέξεις να ακούσεις και την αντίθετη. Να μην εκνευριστείς επειδή κάποιος δεν συμμερίζεται τη δική σου ευαισθησία με τον τρόπο που εσύ θεωρείς σωστό. Να μη μετατρέψεις τη διαφωνία σε προσωπική μομφή. Να μη χρειάζεται να αποδείξεις ότι είσαι καλύτερος άνθρωπος από εκείνον που κάθεται απέναντί σου.
Και ίσως αυτό να είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα της σημερινής τηλεοπτικής συζήτησης. Ότι έχει γεμίσει από ανθρώπους που ξέρουν τι πρέπει να σκεφτόμαστε, τι πρέπει να αισθανόμαστε και ποια είναι η σωστή πλευρά κάθε ιστορίας. Ανθρώπους που συχνά μιλούν περισσότερο για να επιβεβαιώσουν τη δική τους θέση παρά για να καταλάβουν τη θέση του άλλου.
Δεν θέλω μια τηλεόραση χωρίς άποψη. Τη βρίσκω βαρετή, άχρωμη και τελικά άχρηστη. Θέλω όμως μια τηλεόραση που να θυμάται πως η άποψη δεν είναι απόδειξη, η αγανάκτηση δεν είναι επιχείρημα και η καλή πρόθεση δεν αποτελεί πιστοποιητικό δημοσιογραφικής ορθότητας.
Και κάπως έτσι επιστρέφω στην πρώτη σκέψη που έκανα πριν ανοίξω το λάπτοπ μου. "Τι κάθεσαι να μπλέξεις;". Μπορεί και να μη χρειαζόταν. Μπορεί να ήταν πολύ πιο εύκολο να μη γράψω τίποτα, να μην ενοχλήσω κανέναν, να μη χρειαστεί να εξηγήσω αύριο γιατί διαφωνώ με ανθρώπους που ενδεχομένως συμπαθώ και εκτιμώ. Αλλά τότε θα έπρεπε να αποδεχτώ ότι η δημοσιογραφία είναι μια δουλειά στην οποία μιλάμε μόνο όταν ξέρουμε πως θα μας χειροκροτήσουν.
Και συγγνώμη, αλλά αν φτάσουμε εκεί, τι στο καλό δουλειά κάνουμε;
Σε κάθε περίπτωση, τα social media μου για κουβεντούλα, ιδέες και προτάσεις είναι στη διάθεσή σας.
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις από την εγχώρια και διεθνή showbiz στο yupiii.gr
