H διαμάχη του Χάρη Λεμπιδάκη και του Σταμάτη Φασουλή στο J2US αντιμετωπίστηκε περίπου σαν ένα ακόμη "τηλεοπτικό παραλήρημα" που ήρθε να τροφοδοτήσει τον κύκλο της πρωινής αναπαραγωγής, των viral αποσπασμάτων και των εύκολων συμπερασμάτων περί "τοξικότητας".
Μόνο που η συγκεκριμένη στιγμή είχε περισσότερο ενδιαφέρον από ένα απλό on air ξέσπασμα. Γιατί πίσω από τη φράση "τι αηδίες είναι αυτές που είπες;" κρύβεται όλη η αντίφαση της ελληνικής τηλεόρασης: η συνύπαρξη της καλλιτεχνικής ελίτ με ένα φανερά χαμηλού επιπέδου τηλεοπτικό προϊόν που ντύνεται με glamour για να κρύψει ότι στην ουσία του παραμένει καλτ entertainment - αν μη τι άλλο.
Το J2US δεν είναι μουσικό πρόγραμμα υψηλής αισθητικής. Δεν υπήρξε ποτέ.
Είναι ένα καλοστημένο, ακριβοπληρωμένο τηλεοπτικό πανηγύρι που βασίζεται στην υπερβολή, στη συγκίνηση, στις αμήχανες στιγμές, στις προσωπικές ιστορίες και φυσικά στα μανουριάσματα. Είναι reality μεταμφιεσμένο σε φιλανθρωπικό talent show. Και ακριβώς επειδή γνωρίζει τη χαμηλή καλλιτεχνική του βαρύτητα, χρειάζεται δίπλα του πρόσωπα με κύρος για να ισορροπεί την εικόνα του.
Εκεί ακριβώς μπαίνει ο ρόλος ανθρώπων όπως ο Σταμάτης Φασουλής.
Οι κριτές τέτοιων εκπομπών δεν επιλέγονται μόνο για την τηλεοπτική τους ευχέρεια. Επιλέγονται ως "πιστοποιητικά σοβαρότητας". Η παρουσία ενός ανθρώπου με πραγματική διαδρομή στο θέατρο και στην τέχνη λειτουργεί σαν άλλοθι ποιότητας μέσα σε ένα προϊόν που κατά βάθος ξέρει πως κινείται στα όρια της τηλεοπτικής υπερβολής. Το ίδιο το show έχει ανάγκη τον Φασουλή περισσότερο απ’ όσο έχει ανάγκη ο Φασουλής το show. Αν εξαιρέσουμε βέβαια τα χρήματα από την εξίσωση.
Και γι’ αυτό η συγκεκριμένη σύγκρουση είχε ενδιαφέρον: γιατί για λίγα λεπτά κατέρρευσε η ψεύτικη ισορροπία ανάμεσα στην "υψηλή" κουλτούρα που εκπροσωπεί ο κριτής και στην πρόχειρη τηλεοπτική φύση του format.
Ο Χάρης Λεμπιδάκης δεν συγκρούστηκε απλώς με έναν άνθρωπο που διαφώνησε μαζί του. Συγκρούστηκε με τον ίδιο τον μηχανισμό νομιμοποίησης του show. Όταν αμφισβητείς δημόσια την κρίση του Σταμάτη Φασουλή μέσα σε ένα τέτοιο πρόγραμμα, ουσιαστικά αμφισβητείς το βασικό αφήγημα πάνω στο οποίο στήνεται το τηλεοπτικό προϊόν: ότι μέσα στο πανηγύρι υπάρχει και "αληθινή" καλλιτεχνική αξιολόγηση.
Και εδώ αρχίζει το ενδιαφέρον παράδοξο.
Γιατί ο Φασουλής, σε αντίθεση με πολλούς επαγγελματίες τηλεοπτικούς κριτές, μοιάζει να μην έχει καμία όρεξη να ξεχάσει ποιος πραγματικά είναι. Μπαίνει στο J2US σαν να βρίσκεται ακόμη σε πρόβα θεάτρου ή σε αίθουσα δημιουργικής σύγκρουσης. Αντιδρά με όρους πραγματικής καλλιτεχνικής απαίτησης μέσα σε ένα περιβάλλον που στην πραγματικότητα λειτουργεί κυρίως ως entertainment. Και τότε είναι που αρχίζει το show off και το "ποιος είμαι εγώ, ποιος είσαι εσύ".
Και ίσως εκεί βρίσκεται η αυθεντικότητα αλλά και η αμηχανία της παρουσίας του.
Ο Σταμάτης Φασουλής δεν είναι τηλεοπτικό δημιούργημα. Δεν έγινε γνωστός επειδή "πουλάει ατάκες" στα πάνελ. Είναι ένας άνθρωπος με δεκαετίες ουσιαστικής παρουσίας στο ελληνικό θέατρο, σκηνοθέτης, ηθοποιός, συγγραφέας, μέλος μιας γενιάς που έμαθε να αντιμετωπίζει τη σκηνή ως σοβαρή υπόθεση. Γι’ αυτό και όταν μιλά για ατμόσφαιρα, ερμηνεία ή σκηνική αλήθεια, το κάνει με πραγματικούς όρους τέχνης και όχι με τηλεοπτική σημειολογία.
Μόνο που το J2US δεν είναι θέατρο.
Είναι ένα πρόγραμμα που βασίζεται στην υπερβολή, στην αμήχανη διασκέδαση και στην εμπορική υπερκατανάλωση εικόνας. Το κοινό δεν το παρακολουθεί για να δει βαθιά καλλιτεχνική ανάλυση, το παρακολουθεί γιατί απολαμβάνει το παράδοξο διάσημων ανθρώπων που τραγουδούν άλλοτε καλά κι άλλοτε καταστροφικά, μέσα σε μια ατμόσφαιρα ελαφριάς υπερβολής.
Η παραγωγή το γνωρίζει. Οι παίκτες το γνωρίζουν. Και προφανώς το γνωρίζουν και οι κριτές.
Γι’ αυτό και οι υψηλές αμοιβές των προσώπων κύρους δεν είναι τυχαίες. Δεν πληρώνονται μόνο για να κρίνουν. Πληρώνονται για να δανείσουν στο προϊόν ένα είδος πολιτισμικού prestige που διαφορετικά δεν θα είχε. Ο Φασουλής, η Βανδή, η Γαρμπή, άνθρωποι με πραγματική καλλιτεχνική πορεία, λειτουργούν ως "εγγύηση" ότι αυτό που βλέπεις δεν είναι απλώς τηλεοπτική φούσκα αλλά κάτι δήθεν πιο σοβαρό. Μόνο που κάποιες φορές αυτή η συνύπαρξη βραχυκυκλώνει.
Και τότε προκύπτουν στιγμές σαν τη συγκεκριμένη. Στιγμές όπου ένας άνθρωπος της καλλιτεχνικής ελίτ αντιδρά με πραγματικό εκνευρισμό απέναντι σε ένα περιβάλλον που κανονικά θα έπρεπε να αντιμετωπίζεται πιο χαλαρά. Ο Φασουλής δεν παίζει πάντα τον ρόλο του "τηλεοπτικού διακοσμητικού κύρους". Μερικές φορές λειτουργεί σαν να πιστεύει ακόμη ότι η κρίση πάνω στη σκηνή έχει πραγματική βαρύτητα. Αυτό είναι ταυτόχρονα και το πιο αστείο και το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της παρουσίας του.
Γιατί ναι, υπάρχει κάτι σχεδόν ειρωνικό στο να βλέπεις έναν άνθρωπο με τεράστια θεατρική διαδρομή να υπερασπίζεται με τόσο πάθος την έννοια της ερμηνείας μέσα σε ένα show όπου πριν λίγα λεπτά κάποιος τραγουδούσε ντυμένος σαν σύγχρονος Γιάννης Φλωρινιώτης. Αλλά ακριβώς αυτή η αντίφαση κρατά το πρόγραμμα ζωντανό.
Αν όλοι αντιμετώπιζαν το J2US αποκλειστικά σαν χαβαλέ, θα κατέρρεε μέσα στην ίδια του την ελαφρότητα. Χρειάζεται πρόσωπα που να παίρνουν στα σοβαρά αυτό που συμβαίνει, έστω και στιγμιαία, για να δημιουργείται η ψευδαίσθηση ότι πίσω από το εύκολο υπάρχει και "πραγματικό διακύβευμα".
Ο Σταμάτης Φασουλής λοιπόν δεν είναι απλώς ένας τηλεοπτικός κριτής. Είναι μέρος της στρατηγικής νομιμοποίησης του ίδιου του format. Μόνο που, σε αντίθεση με άλλους, κουβαλά τόσο έντονα την καλλιτεχνική του ιδιοσυγκρασία ώστε κάποιες φορές ξεπερνά τον ρόλο που του έχει ανατεθεί.
Να μείνουμε και σε κάτι ακόμα, πολύ πιο αληθινό και σκληρο. Το "ξέρετε καλά γιατί μένετε στο show", φανέρωσε και κάτι ακόμα, που δεν είναι προς ανάλυση. Απλά βλέπεις μπροστά στα μάτια σου πως αυτοκράζονται μέσα σε ένα περιβάλλον κλειστού κυκλώματος, που μόνοι τους τα λένε, μόνοι τους τα συμφωνούν, μόνοι τους χαίρονται, μόνοι τους τσακώνονται και στο τέλος ο θεατής βαριέται, ακριβώς όπως και ο Σταμάτης Φασουλής.
Γιατί κακά τα ψέματα, εκτός J2US o Σταμάτης Φασουλής αμφιβάλω αν θα έλεγε καλησπέρα στο 80% των συμμετεχόντων στο show αυτό. Εκτός αν θέλετε και εμείς να λέμε μισόλογα και ωραιοποιημένα ψέματα.
Σε κάθε περίπτωση, τα social media μου για κουβεντούλα, ιδέες και προτάσεις είναι στη διάθεσή σας.
http://instagram.com/sirconstantino
https://www.facebook.com/constantinos.antonatos
Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις
Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις από την εγχώρια και διεθνή showbiz στο yupiii.gr
