Την τελευταία της πνοή άφησε το πρωί του Σαββάτου 26 Σεπτεμβρίου η ηθοποιός και συγγραφέας Δέσποινα Τομαζάνη, ένα ακόμη πρόσωπο που συνδέθηκε με την εμβληματική ταινία του Νέου Ελληνικού Κινηματογράφου "Γλυκιά Συμμορία". Η ηθοποιός νοσηλευόταν για δύο ημέρες σε νοσοκομείο της Αθήνας και έφυγε από τη ζωή έπειτα από πνευμονικό οίδημα.
Η Δέσποινα Τομαζάνη γεννήθηκε στη Χίο την 1η Ιουνίου 1945. Οι οικογενειακές της ρίζες έφταναν μέχρι το Αϊβαλί της Μικράς Ασίας και τα Κοτύωρα. Από νεαρή ηλικία στράφηκε στην τέχνη, ξεκινώντας να εμφανίζεται στη σκηνή μόλις στα 18 της χρόνια.
Σπούδασε θέατρο στην Αθήνα, ενώ στη συνέχεια βρέθηκε στη Σουηδία, όπου φοίτησε στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης, σπουδάζοντας κινηματογράφο και θέατρο. Παράλληλα ασχολήθηκε με τον χορό και την παντομίμα στην Ακαδημία Μπαλέτου της Στοκχόλμης.
Η παρουσία της στον κινηματογράφο
Η καλλιτεχνική της διαδρομή δεν περιορίστηκε στην Ελλάδα. Η Δέσποινα Τομαζάνη συνεργάστηκε με ανθρώπους του θεάτρου και του κινηματογράφου στην Ελλάδα, τη Σουηδία, τη Γαλλία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, αφήνοντας το δικό της αποτύπωμα σε διαφορετικές μορφές τέχνης.
Ανάμεσα στις κινηματογραφικές δουλειές στις οποίες συμμετείχε ήταν οι ταινίες "Μουντστώντ (Αντίσταση)" του Πέτερ Βέστερ, "Αμαλα-Κάμαλα" του Μπενκτ Λαγκερκβιστ, "Ντον Ζουάν" του Ροζέ Βαντίμ, "Περιπλάνηση" του Χρ. Χριστοφή, "Γλυκιά Συμμορία" του Νίκου Νικολαΐδη, "Φωτογραφία" του Νίκου Παπατάκη και "Τέλος Εποχής" του Αντώνη Κόκκινου.
Ιδιαίτερη στιγμή στην πορεία της αποτέλεσε η βράβευσή της για την ερμηνεία της στην ταινία "L' ombre de la terre" του Tajeb Louichi, στο 1ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Μεσογειακών Χωρών, όπου απέσπασε το βραβείο πρώτου γυναικείου ρόλου.
Παράλληλα, συμμετείχε στη δημιουργία της σουηδικής ταινίας "Με λένε Στέλιο", για την οποία έγραψε τους διαλόγους, ενώ συμμετείχε και στο σενάριο. Η ταινία τιμήθηκε με βραβείο Κριτικών στο Φεστιβάλ Βενετίας το 1973.
Στην πορεία της συνεργάστηκε ακόμη με τον σκηνοθέτη Johan Bergestrole ως βοηθός σκηνοθέτη, ενώ συμμετείχε και στον "Ηνίοχο" του Αλέξη Δαμιανού.
Από την τηλεόραση μέχρι το θέατρο
Η σχέση της με την τέχνη επεκτάθηκε και στην τηλεόραση. Η Δέσποινα Τομαζάνη έγραψε σενάρια για τις παραγωγές "Μέντιουμ" και "Το Φύλλο, το Πηγάδι και τ' Αγγέλιασμα", το οποίο βασίστηκε στο ομώνυμο έργο του Βασίλη Βασιλικού.
Ως ηθοποιός εμφανίστηκε μεταξύ άλλων στις σειρές "Φάκελος Αμαζών", "Γκάστερμπάιντερ", "Ομίχλη", "Μέντιουμ" και "Το φύλλο".
Σημαντική ήταν και η παρουσία της στο θέατρο. Έχει ερμηνεύσει την "Ηλέκτρα" στο Ηρώδειο, αλλά και σε παραστάσεις στη Νέα Υόρκη, το Τόκιο και άλλες πόλεις. Στο γαλλικό θέατρο συμμετείχε στην "Αρραβωνιαστικιά του Νερού" του Ταχάρ Μπεν Ζελλούν, ενώ ερμήνευσε και την "Περσεφόνη" του Γιάννη Ρίτσου, σε σκηνοθεσία Ζακ Λακαριέρ.
Ασχολήθηκε επίσης με τη σκηνοθεσία, παρουσιάζοντας έργα όπως "Ο Μπαμπάς ο Πόλεμος" του Ιάκωβου Καμπανέλλη, "Χιώτικο Παραμύθι" και "Ίντα" δικά της έργα, καθώς και τη "Χιροσίμα Αγάπη μου" της Μαργκερίτ Ντυράς.
Η συγγραφική της διαδρομή
Παράλληλα με την υποκριτική και τη σκηνοθεσία, η Δέσποινα Τομαζάνη ανέπτυξε έντονη συγγραφική δραστηριότητα, έχοντας γράψει ποίηση, θεατρικά έργα, διηγήματα και μυθιστορήματα.
Στα βιβλία που υπέγραψε περιλαμβάνονται "Το Αμίλητο Νερό" (Καστανιώτης, 1985), "Χιώτικο Παραμύθι" (1987), "Το Καφενείο των Ψεμάτων" (Καστανιώτης, 1989), "Φωτιά μέσα στο Νερό" (Καστανιώτης, 1989), "Ίντα" (Δωδώνη, 1991), "Εξ αιτίας του αινίγματος" (Καστανιώτης, 2000), "Θηλυκό Νόμισμα" (Καστανιώτης, 2001) και "Εκτός, Δικτύου" (Άλφα Πι, 2004).
Τελευταίο της βιβλίο ήταν "Το βιβλίο που δεν γράφτηκε", που κυκλοφόρησε το 2026. Πρόκειται για ένα ιστορικό αφήγημα με φόντο τη Χίο και κεντρικό πρόσωπο τον Χιώτη ήρωα της Επανάστασης, Αντώνη Μπουρνιά.
Η Δέσποινα Τομαζάνη αφήνει πίσω της μια πολυσχιδή καλλιτεχνική διαδρομή, έχοντας υπηρετήσει για δεκαετίες το θέατρο, τον κινηματογράφο, την τηλεόραση, τη σκηνοθεσία και τη λογοτεχνία.