Θλίψη σκόρπισε στα Ανώγεια, σε ολόκληρη την Κρήτη αλλά και στον χώρο της παραδοσιακής μουσικής η είδηση ότι έφυγε από τη ζωή ο Γιάννης Ξυλούρης, κατά κόσμον γνωστός ως Ψαρογιάννης, σε ηλικία 83 ετών. Ο σπουδαίος κρητικός καλλιτέχνης, αδερφός του αείμνηστου Νίκου Ξυλούρη, άφησε την τελευταία του πνοή, αφήνοντας πίσω του μια τεράστια πολιτιστική παρακαταθήκη.
Ο Γιάννης Ξυλούρης υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους λαουτιέρηδες της κρητικής μουσικής, με το έργο και τη δεξιοτεχνία του να θεωρούνται μοναδικά. Όπως αναφέρει και το patris.gr, ο Ψαρογιάννης άφησε έντονο αποτύπωμα και στις νεότερες γενιές, δημιουργώντας νέες συνθέσεις και εξελίσσοντας τον ήχο της κρητικής παράδοσης. Δεν ήταν τυχαίο πως, όταν έπαιζε το λαούτο του, μπορούσε να "καλύψει" μια ολόκληρη ορχήστρα.
Ποιος ήταν ο Γιάννης Ξυλούρης;
Ο Γιάννης Ξυλούρης γεννήθηκε το 1943 στα Ανώγεια Μυλοποτάμου Ρεθύμνου και ανήκε στη μεγάλη και ιστορική οικογένεια των Ξυλούρηδων, που για τέσσερις γενιές τροφοδοτεί την κρητική μουσική με αυθεντικούς ήχους. Ήταν εγγονός του Καραμουζαντώνη, αδερφός του Νίκου Ξυλούρη και του Ψαραντώνη, γεγονός που καθόρισε από νωρίς τη μουσική του πορεία.
Σε ηλικία μόλις πέντε ετών, το 1948, ήρθε για πρώτη φορά σε επαφή με τη μουσική μέσα από το μαντολίνο, ενώ αργότερα αγάπησε το λαούτο και τη λύρα. Ακόμη μαθητής του δημοτικού, έδειξε το σπάνιο ταλέντο του, "μιλώντας" τη μυστική γλώσσα της κρητικής μουσικής. Στα δώδεκά του χρόνια, συνόδευε ήδη τον αδερφό του Νίκο με το λαούτο.
Η πρώτη του δισκογραφική δουλειά πραγματοποιήθηκε το 1957, όταν ήταν μόλις 14 ετών, δίπλα στον Νίκο Ξυλούρη. Στα 17 του, το 1960, θεωρούνταν ήδη ένας από τους κορυφαίους λαουτιέρηδες της Κρήτης, με τους σημαντικότερους λυράρηδες να επιδιώκουν συνεργασία μαζί του.
Ο Γιάννης Ξυλούρης δεν περιορίστηκε μόνο στο λαούτο και το μαντολίνο. Ασχολήθηκε με τη λύρα, το τραγούδι και τη σύνθεση, δημιουργώντας σύγχρονα κρητικά τραγούδια που ξεχώρισαν για τη φαντασία και την τεχνική τους αρτιότητα. Πατώντας γερά στην παράδοση, κατάφερε να ενσωματώσει στοιχεία της έντεχνης μουσικής, δίνοντας νέα πνοή στον κρητικό ήχο.
Η καλλιτεχνική του παρουσία υπήρξε έντονη τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό, με πολυάριθμες συναυλίες και εμφανίσεις. Στη μακρόχρονη πορεία του συνεργάστηκε με σπουδαίους καλλιτέχνες, όπως ο Κώστας Μουντάκης, ο Βασίλης Σκουλάς, αλλά και με μουσικά σχήματα από την Ήπειρο, τα νησιά του Αιγαίου και τη Μικρά Ασία. Θεωρείται μάλιστα ο περισσότερο ηχογραφημένος λαουτιέρης της κρητικής μουσικής της εποχής του.